---

• ช่วงเวลาแห่งการเสวยวิมุตติสุขและตัดสินพระทัยเผยแผ่ธรรม: ภายหลังการตรัสรู้ พระพุทธเจ้าทรงใช้เวลาพิจารณาธรรมะที่ลึกซึ้งอย่าง ปฏิจจสมุปบาท ณ โคนต้นโพธิ์ และประทับ ณ ต้นไม้อื่น ๆ เช่น ต้นมุจลินท์ (ต้นจิก) ซึ่งมีพญานาคมาช่วยป้องลมฝน ในตอนแรกพระองค์ทรงพระดำริว่าธรรมที่ตรัสรู้นั้นยากต่อการเข้าใจ แต่ด้วยการอาราธนาของ ท้าวสหัมบดีพรหม ที่เปรียบเหล่าสรรพสัตว์เหมือนดอกบัว 4 เหล่า ทำให้พระองค์ตัดสินใจเริ่มแสดงธรรม
  
  
• การหมุนวงล้อแห่งธรรมครั้งแรก (ปฐมเทศนา): พระองค์เสด็จไปหาปัญจวัคคีย์และแสดง ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ซึ่งชี้ให้เห็นถึงทางสายกลาง (มัชฌิมาปฏิปทา) และอริยสัจ 4 จากนั้นทรงแสดง อนัตตลักขณสูตร เพื่อให้เห็นว่าสรรพสิ่งไม่ใช่ตัวตน (อนัตตา) จนปัญจวัคคีย์ทั้งหมดบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ชุดแรก
  
  
• การขยายตัวของพุทธศาสนาและปฐมสาวก: เริ่มจากการโปรด ยสบุตร พร้อมครอบครัวและมิตรสหาย จนมีพระอรหันต์ในโลก 61 องค์ พระองค์จึงทรงส่งพระสาวกออกไปประกาศศาสนาในทิศทางต่าง ๆ ต่อมาได้โปรดกลุ่มชฎิล 3 พี่น้อง (อุรุเวลกัสสปะ, นทีกัสสปะ, คยากัสสปะ) และบริวาร 1,000 รูป โดยแสดง อาทิตตปริยายสูตร เปรียบความร้อนของกิเลสเหมือนไฟ
  
  
• การประดิษฐานศาสนา ณ เมืองราชคฤห์: พระองค์โปรด พระเจ้าพิมพิสาร จนทรงได้ดวงตาเห็นธรรมและถวาย "เวฬุวันมหาวิหาร" เป็นวัดแห่งแรกในพระพุทธศาสนา และในที่สุดได้ศิษย์เอกอย่าง พระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ เข้ามาเสริมทัพการเผยแผ่ธรรม
  
  
• การวางรากฐานระเบียบสงฆ์: เมื่อมีผู้มาบวชมากขึ้น พระองค์ได้ทรงวางกฎเกณฑ์และระเบียบสำหรับ อุปัชฌาย์และสัทธิวิหาริก เพื่อความเรียบร้อยและมั่นคงของหมู่สงฆ์สืบต่อไป

อ้างอิงจาก: มหาขันธกะ (หมวดใหญ่) เหตุการณ์ตั้งแต่ตรัสรู้, พระไตรปิฎกฉบับสำหรับประชาชน ภาค ๔, หน้า ๒๙๘